بخێرهاتی بو مالپه‌رێ مێرگ....                     نویترین سوره‌ت دمالپه‌ری دا: سوره‌تا  (المـلك)  بده‌نگێ فارس عباد                     نویترین ده‌رس دمالپه‌ری دا: ده‌رسا  (زنجیرا بیر وباوه‌رێن دروست (العقیدة الصحیحة) - شرۆڤه‌كرنا په‌رتوكا (كتاب التوحید) - 41- ده‌رسا چلێ وئێكێ)  بده‌نگێ ملا جلیل صادق باخورنیفى                     نویترین راپورت دمالپه‌ری دا:  (حه‌ژێكرنا پێغه‌مبه‌رێ خودێ ب گوهدارى ودویفچوونا ویه‌)  ژ نڤێسینا ملا جلیل صادق باخورنیفی                     نویترین بابه‌ت دبه‌شێ بو ژنان بتنێ دا:  (ژ فقهێ ژنكا موسلمان - 4 -)  ژ نڤێسینا م. تحسین إبراهیم دوسكى                    
لیستا سه‌ره‌كی

قورئانا پيروز ب شێوێ فلاشى

تو دشێى گوهداريا
قورئانا پيروز بكه‌ی
بشێوێ فلاشى وهه‌ر وه‌سا
ئه‌گه‌ر ته‌
Flash Player
نه‌بيت تو دشێى داونلود بكه‌ى
هه‌ر دناڤ مالپه‌رێ مێرگ دا




چه‌وانيا كرنا نڤێژى

كرنا نڤێژى
بسيسته‌مێ فلاشى

ڤێره‌ كليك بكه‌


ده‌مژمێر

مالپه‌رێ هه‌ڤال

مالپه‌رێ مزگه‌فت


چه‌ند بابه‌ته‌كێن ژێگرتى لسه‌ر بیر وباوه‌رێت دروست

 

پێناسه‌یا بیدعه‌یێ‌ ، ڕه‌نگێن وێ‌ ، ئه‌حكامێن وێ‌

1 ـ پێناسه‌یا بیدعه‌یێ‌ :

بیدعه‌ د زمانی دا یا وه‌رگرتییه‌ ژ په‌یڤا ( البدع ) ، وڕامانا وێ‌ ئه‌وه‌ تشته‌ك بێ‌ وێنه‌یه‌كێ‌ كه‌ڤن بێته‌ داهێنان ، و ژ ڤێ‌یه‌ گۆتنا خودێ‌ : [ بَدِيعُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ ] ( البقرة : 117 ) ـ وخودێ‌یه‌ داهێنه‌رێ‌ عه‌سمانان وعه‌ردی ، یه‌عنی : وی ئه‌و بێ‌ وێنه‌یه‌كێ‌ كه‌ڤن ئافراندینه‌ ، خودێ‌ دبێژت : [ قُلْ مَا كُنْتُ بِدْعاً مِنْ الرُّسُلِ ] ( الأحقاف : 9 )  ـ تو ئه‌ی موحه‌ممه‌د بێژه‌ بوتپه‌رێسێن ملله‌تێ‌ خۆ : ئه‌ز نه‌ ئێكه‌مین پێغه‌مبه‌رێ‌ خودێمه‌ بۆ مرۆڤان هاتیم ، یه‌عنی : ئه‌ز نه‌ یێ‌ ئێكێمه‌ خـودێ‌ بـۆ به‌نییان هنارتی ، وبه‌ری من ژی گه‌له‌ك پێغه‌مبه‌ر هاتینه‌ .

ودئێته‌ گۆتن : فلانی بیدعه‌یه‌ك ده‌رێخست ، یه‌عنی : ده‌ست ب ڕێبازه‌كا نوی كر یا كه‌سێ‌ به‌ری وی نه‌ناسی .

وده‌رێخستنا بیدعه‌یێ‌ دو ڕه‌نگن :

ده‌رێخستنا بیدعه‌یێ‌ د عه‌ده‌تان دا ، وه‌كی ده‌رێخستنا ئامویره‌تێن نوی ، وئه‌ڤه‌ تشته‌كێ‌ دورسته‌ ، چونكی بناخه‌ د عه‌ده‌تان دا حه‌لالییه‌ .

وده‌رێخستنا بیدعه‌یێ‌ د دینی دا ، وئه‌ڤه‌ حه‌رامه‌ ، چونكی بناخه‌ د دینی دا وه‌رگرتنه‌ ، پێغه‌مبه‌ر ـ سلاڤ لـێ‌ بن ـ دبێژت : «مَنْ أَحْدَثَ فِي أَمْرِنَا هَذَا مَا لَيْسَ فِيهِ، فَهُوَ رَدٌّ» (1) ـ هه‌چییێ‌ تشته‌كێ‌ نوی د ڤی دینێ‌ مه‌ دا ده‌ربێخت ئه‌و ل وی یێ‌ زڤڕاندییه‌ ، و د ریوایه‌ته‌كێ‌ دا هاتییه‌ : «مَنْ عَمِلَ عَمَلًا لَيْسَ عَلَيْهِ أَمْرُنَا فَهُوَ رَدٌّ» (2) ـ هه‌چییێ‌ كاره‌كی بكه‌ت ودینێ‌ مه‌ ل سه‌ر نه‌بت ئه‌و یێ‌ زڤڕاندییه‌ .

2 ـ ڕه‌نگێن بیدعه‌یێ‌ :

بیدعه‌یا د دینی دا دو ڕه‌نگن :

ڕه‌نگێ‌ ئێكێ‌ : بیدعه‌یا د گۆتن وباوه‌رییێ‌ دا ، وه‌كی گۆتنێن جه‌همی وموعته‌زلی ورافزییان ، وهه‌می ده‌سته‌كێن دی یێن سه‌رداچووی ، وباوه‌رییێن وان .

ڕه‌نگێ‌ دووێ‌ : بـیـدعـه‌یا د عـیـبـاده‌تان دا ، وه‌كـی عـه‌بـدیـنـییا خودێ‌ ب عیباده‌ته‌كێ‌ وی نه‌ دانای ، وئه‌و چه‌ند پشكه‌كه‌ :

پشكا ئێكێ‌ : ئه‌وه‌ یا د بناخه‌یێ‌ عیباده‌تی دا بت : وه‌كی كو عیباده‌ته‌كێ‌ چو بناخه‌ د شـریـعـه‌تـی دا بـۆ نه‌بن ئه‌و ده‌ربێخت ، وه‌كی نڤێژه‌ك یان ڕۆژییه‌كا د شریعه‌تی دا هه‌ر نه‌هه‌ی ئه‌و ده‌ربێخت ، یان هنده‌ك جه‌ژنێن نه‌شه‌رعی وه‌كی جه‌ژنا مه‌ولوودێ‌ ده‌ربێخت .

پشكا دووێ‌ : ئه‌وه‌ یا زێده‌یی بت ل سه‌ر عیباده‌ته‌كێ‌ دورست ، وه‌كی كو ركاعه‌ته‌كێ‌ ل نڤێژا نیڤرۆ یان ئێڤاری زێده‌ كه‌ت .

پشكا سییێ‌ : ئه‌وه‌ یا د ڕه‌نگێ‌ كرنا عیباده‌ته‌كێ‌ دورست دا بت ، وه‌كی كو ب ڕه‌نگه‌كێ‌ نه‌ یێ‌ شه‌رعی بكه‌ت ، وه‌كی گۆتنا زكرێ‌ شه‌رعی پێكڤه‌ وه‌كـی سـتـرانان ، وخـۆوه‌ستاندنا د كرنا عیباده‌تان دا ب ڕه‌نگه‌كێ‌ وه‌سا كو ژ سوننه‌تا پێغه‌مبه‌ری ـ سلاڤ لـێ‌ بن ده‌ركه‌ڤت .

پشكا چارێ‌ : ئه‌و كو ئه‌و ده‌مه‌كی بۆ كرنا عیباده‌ته‌كێ‌ دورست ده‌سنیشان بكه‌ت شریعه‌تی ده‌سنیشان نه‌كربت ، وه‌كی ده‌سنیشانكرنا ڕۆژا نیڤا شه‌عبانێ وشه‌ڤا وێ‌ بۆ ڕۆژیگرتنێ‌ وكرنا نڤێژان ، وئه‌و ب خۆ ڕۆژی ونڤێژێن شه‌ڤێ‌ كاره‌كێ‌ شه‌رعییه‌ ، به‌لـێ‌ گـرێـدانا وان ب ده‌مـه‌كـێ‌ تایبه‌ت ڤه‌ ده‌لیل پێ‌ دڤێت .

3 ـ حوكمێ‌ ده‌رێخستنا بیدعه‌یان د دینی دا ب هه‌می ڕه‌نگێن وێ‌ ڤه‌ :

هه‌ر بیدعه‌یه‌كا هه‌بت د دینی یا حه‌رامه‌ وسه‌رداچوونه‌ ، ژ به‌ر گۆتنا پێغه‌مبه‌ری ـ سلاڤ لـێ‌ بن ـ : «وَإِيَّاكُمْ وَمُحْدَثَاتِ الأُمُورِ فَإِنَّ كُلَّ مُحْدَثَةٍ بِدْعَةٌ وَكُلَّ بِدْعَةٍ ضَلاَلَةٌ » (3) ـ وهشیاری كارێن نوی ده‌رێخستی بن ، چونكی هه‌ر تشته‌كێ‌ نوی ده‌ركه‌فتی بیدعه‌یه‌ ، وهه‌ر بیدعه‌یه‌كا هه‌بت سه‌رداچوونه‌ ، وگـۆتـنا وی ـ سلاڤ لـێ‌ بن ـ : «مَنْ أَحْدَثَ فِي أَمْرِنَا هَذَا مَا لَيْسَ فِيهِ، فَهُوَ رَدٌّ» (4) ـ هه‌چییێ‌ تشته‌كێ‌ نوی د ڤی دینێ‌ مه‌ دا ده‌ربێخت ئه‌و ل وی یێ‌ زڤڕاندییه‌ ، و د ریوایه‌ته‌كێ‌ دا هاتییه‌ : «مَنْ عَمِلَ عَمَلًا لَيْسَ عَلَيْهِ أَمْرُنَا فَهُوَ رَدٌّ» (5) ـ هه‌چییێ‌ كاره‌كی بكه‌ت ودینێ‌ مه‌ ل سه‌ر نه‌بت ئه‌و یێ‌ زڤڕاندییه‌ .

وئه‌ڤ هه‌ردو حه‌دیسه‌ ده‌لیلن كو هه‌ر تشته‌كێ‌ د دینی دا نوی ده‌ركه‌ڤت بیدعه‌یه‌ ، وهه‌ر بیدعه‌یه‌كا هه‌بت سه‌رداچوونه‌كا ل خودانی زڤڕاندییه‌ ، ومه‌عنا ڤێ‌ ئه‌وه‌ بیدعه‌ د عیباده‌تی وعه‌قیدێ‌ دا یا حه‌رامه‌ ، به‌لـێ‌ حه‌رامی ل دویڤ ڕه‌نگێ‌ بیدعه‌یێ‌ ژ حه‌رامییێ‌ یا جودایه‌ ، ، هنده‌ك ژێ‌ كوفره‌كا ئاشكه‌رایه‌ وه‌كی گهوافا ل دۆر قه‌بران وه‌ك خۆنێزیككرن بۆ خودانێن وان قـه‌بـران ، وپـێـشـكـێـشـكـرنا قوربان وڤه‌كوشتییان بۆ وان ، ودوعاكرنا ژ خودانێن قه‌بران ، وخواستنا هاریكارییێ‌ ژ وان ، ووه‌كی گۆتنێن توندكارێن جـه‌هـمـی وموعته‌زلییان . وهنده‌ك ژێ‌ ژ ئامویره‌تێن شركێنه‌ ، وه‌كی ئاڤاكرنا ل سه‌ر قه‌بران وكرنا نڤێژێ‌ ودوعایان ل نك ، وهنده‌ك ژێ‌ فاسقییا د باوه‌رییێ‌ دایه‌ وه‌كی بیدعه‌یا خه‌وارج وقه‌ده‌ر ومه‌رجئییان د گۆتن وباوه‌رییێن وان دا یێن دژی ده‌لیلێن شه‌رعی ، وهنده‌ك ژێ‌ گونه‌هه‌ وه‌كی نه‌ئینانا ژنێ‌ وڕابوونا ڕۆژیگری ل به‌ر ڕۆژی ، وخه‌ساندن ب مه‌خسه‌دا بڕینا شه‌هوه‌تێ‌ (6) .

هشیاركرنه‌ك : هه‌چییێ‌ بیدعه‌یێ‌ بكه‌ته‌ بیدعه‌یا باش وبیدعه‌یا خراب ، ئه‌و یێ‌ خه‌له‌ته‌ وكارێ‌ وی دژی گۆتنا پێغه‌مبه‌رییه‌ ـ سلاڤ لـێ‌ بن : [ فإن كل بدعه‌ ضلالة ] چونكی پێغه‌مبه‌ری ـ سلاڤ لـێ‌ بن ـ حوكم ل سه‌ر بیدعه‌یان كرییه‌ كو ئه‌و هه‌می سه‌رداچوونه‌ ، وئه‌ڤه‌ یێ‌ دبێژت : هه‌می بیدعه‌ سه‌رداچوون نینن ، به‌لكی هنده‌ك بیدعه‌یێن باش هه‌نه‌ .

( الحافظ ابن رجب ) د ( شرح الأربعین ) ێ‌ دا دبێژت : (( گۆتنا پێغه‌مبه‌ری ـ سلاڤ لـێ‌ بن ـ [ كل بدعه‌ ضلالة ] ژ په‌یڤێن كۆمكه‌ره‌ ، تشته‌ك ژ بن ده‌رناكه‌ڤت ، وئه‌و بناخه‌یه‌كێ‌ مه‌زنه‌ ژ بناخه‌یێن دینی ، وئه‌و وه‌كی گۆتنا پێغه‌مبه‌رییه‌ ـ سلاڤ لـێ‌ بن ـ : [ من أحدث فی أمرنا ما لیس منه فهو رد ] ڤێجا هه‌چییێ‌ تشته‌كێ‌ نوی ده‌ربێخت وبۆ دینی پالڤه‌ده‌ت ، وچو بناخه‌ بۆ وی د دینی دا نه‌بت لـێ‌ بزڤڕت ئه‌و سه‌رداچوونه‌ ، ودین یێ‌ ژێ‌ به‌رییه‌ ، ووه‌كی ئێكه‌ د ڤێ‌ چه‌ندێ‌ دا مه‌سه‌لێن عه‌قیدێ‌ ، یان كریار ، یان گۆتنێن ئاشكه‌را وڤه‌شارتی .. )) (7) .

وڤان چو ده‌لیل ل سه‌ر هندێ‌ نینن كو بیدعه‌یه‌كا باش هه‌یه‌ ، ژبلی گۆتنا عومه‌ری ـ خودێ‌ ژێ‌ رازی بت ـ د ده‌ر حه‌قا نڤێژێن ته‌راویحان دا : «نِعْمَتِ الْبِدْعَةُ هَذِهِ» ـ چ باش بیدعه‌یه‌ ئه‌ڤه‌ )) .

وئه‌و دبێژن : هنده‌ك تشتێن نوی ده‌ركه‌فتبوون سه‌له‌فان حاشاتی لـێ‌ نه‌كر ، وه‌كی كۆمكرنا قورئانێ‌ د موصحه‌فه‌كێ‌ دا ، ونڤیسینا حه‌دیسێ‌ .

وبه‌رسڤ ل سه‌ر ڤێ‌ چه‌ندێ‌ ئه‌ڤه‌یه‌ : هندی ئه‌ڤ كاره‌نه‌ بناخه‌ د شریعه‌تی دا بۆ هه‌یه‌ ، وئه‌و نه‌ د نوی ده‌ركه‌فتینه‌ ، وگۆتنا عومه‌ری : (( نعمت البدعة‌ )) مه‌خسه‌دا وی پێ‌ بیدعه‌یا زمانییه‌ نه‌ یا شه‌رعی ، وتشتێ‌ بناخه‌یه‌ك د شریعه‌تی دا بۆ هه‌بت ئه‌و لـێ‌ دزڤڕت ، وئه‌گه‌ر هاته‌ گۆتن : ئه‌و بیدعه‌یه‌ ، مه‌خسه‌د پێ‌ بیدعه‌یا زمانییه‌ نه‌كو یا شریعه‌تییه‌ ، چونكی بیدعه‌ د شریعه‌تی دا ئه‌و تشته‌ یێ‌ چـو بناخه‌ د شریعه‌تی دا بۆ نه‌بت ، وكۆمكرنا قورئانێ‌ د ئێك كیتابێ‌ دا بناخه‌ د شریعه‌تی دا بـۆ هـه‌یـه‌ ، چـونـكـی پـێـغه‌مبه‌ری ـ سلاڤ لـێ‌ بن ـ فه‌رمان ب نڤیسینا قورئانێ‌ دكر ، به‌لـێ‌ ئه‌و یا نڤیسی وبژاله‌ بوو ، ئینا صه‌حابییان ئه‌و د موصحه‌فه‌كێ‌ دا كۆم كر .

ونڤێژێن ته‌راویحان پێغه‌مبه‌ری ـ سلاڤ لـێ‌ بن ـ هنده‌ك شه‌ڤان ل به‌را صه‌حابییێن خۆ كربوون ، ودویماهییێ‌ نه‌هات ترسیا ئه‌و ل سه‌ر وان فه‌رز ببن ، وصه‌حابی مان د ژیانا پێغه‌مبه‌ری دا ـ سلاڤ لـێ‌ بن ـ وپشتی مرنا وی ژی كت كت ئه‌و دكرن ، حه‌تا عومه‌ری ـ خودێ‌ ژێ‌ رازی بت ـ ئه‌و ل سه‌ر ئیمامه‌كی كۆم كرین وه‌كی كو وان ل دویڤ پێغه‌مبه‌ری ـ سلاڤ لـێ‌ بن ـ دكر ، وئه‌ڤه‌ نه‌ بیدعه‌یه‌كه‌ د دینی دا .

ونڤیسینا حه‌دیسێ‌ ژی بناخه‌یه‌ك د دینی دا بۆ هه‌یه‌ ، وپێغه‌مبه‌ری ـ سلاڤ لـێ‌ بـن ـ فـه‌رمان ب نڤیسینا هنده‌ك حه‌دیسان ل هنده‌ك صه‌حابییێن خۆ كربوو ، ده‌مێ‌ وان ئه‌و داخواز ژێ‌ كری ، وئه‌بوو هوره‌یره‌ی ـ خودێ‌ ژێ‌ رازی بت ـ ل سه‌ر ده‌مێ‌ پێغه‌مبه‌ری ـ سلاڤ لـێ‌ بن ـ حه‌دیس دنڤیسی (8) ، وترسا ژ نڤیسینا حه‌دیسێ‌ ل ده‌مێ‌ وی ئه‌و بوو ئه‌و وقورئان تێكه‌لی ئێك ببت ، وده‌مێ‌ پێغه‌مبه‌ر ـ سلاڤ لـێ‌ بن ـ مری ، ئه‌ڤ ترسه‌ نه‌ما ، چونكی قورئان به‌ری مرنا وی تمام بووبوو وهاتبوو بنه‌جهكرن ، ڤێجا موسلمانان پشتی هنگی حه‌دیس نڤیسی دا ژ به‌رزه‌بوونێ‌ بێته‌ پاراستن ، وخودێ‌ پێش ئیسلامێ‌ وموسلمانان ڤه‌ خێرا وان وان بنڤیست ، كو وان كیتابا خودایێ‌ خۆ وسوننه‌تا پێغه‌مبه‌رێ‌ خۆ ـ سلاڤ لـێ‌ بن ـ ژ به‌رزه‌بوونێ‌ وكارێ‌ بێ‌ خێران پاراستی .

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

(1) بوخاری وموسلم ڤه‌دگوهێزت .

(2) د صه‌حیحا موسلمی دایه‌ . 

(3) ترمذی ڤه‌دگوهێزت ودبێژت : حه‌دیسه‌كا حه‌سه‌نا صه‌حیحه‌ . 

(4) بوخاری وموسلم ڤه‌دگوهێزت .

(5) د صه‌حیحا موسلمی دایه‌ . 

(6) به‌رێ‌ خۆ بده‌ : كتێبا ( الاعتصام ) یا شاطبی ( 2 / 37 ) .

(7) جامع العلوم والحكم ، بپ 233 .

(8) د بنیات دا ب ڤی ڕه‌نگی هاتییه‌ .. ودئێته‌ زانین كو ئه‌بوو هوره‌یره‌ مرۆڤه‌ك بوو خواندن ونڤیسین نه‌دزانی ، وئیمام ئه‌حمه‌د ژ ئه‌بوو هوره‌یره‌ی ڤه‌دگوهێزت ، دبێژت : كه‌س ژ من زاناتر نه‌بوو ب حه‌دیسا پێغه‌مبه‌ری ـ سلاڤ لـێ‌ بن ـ عه‌بدللاهێ‌ كوڕێ‌ عه‌مری تێ‌ نـه‌بـت ئـه‌وی دنڤیسی ، ده‌ستویری ژ پێغه‌مبه‌ری ـ سلاڤ لـێ‌ بن ـ خواست كو تشتێ‌ ژ وی گوه لـێ‌ ببت ب ده‌ستێ‌ خۆ بنڤیست ، ئینا پێغه‌مبه‌ری ده‌ستویری دایێ‌ ، به‌رێ‌ خۆ بده‌ كتێبا : الحدیث والمحدثون ، یا محمد محمد أبو زهرة ، بپ 125 ( وه‌رگێڕ ) .

 

****************************** 

 


Adobe Flash Player


پروگرامێ
Adobe Flash Player
كو زور یێ گرنگه‌ ژبو ڤه‌كرنا ئايكونێت ب شێوێ فلاشى.
 


Adobe Flash Player


Adobe Reader


پروگرامێ Adobe Reader
كو زور یێ گرنگه‌ ژبو ڤه‌كرنا
فايلێت PDF




Winrar


پروگرامێ Winrar
كو زور یێ گرنگه‌ ژبو 
ڤه‌كرنا
 
فايلێت rar


Kodec Media Player

پروگرامێ

Kodec Media Player

ئه‌ڤ پروگرامه‌ یێ تايبه‌ته‌

ژ بو ڤه‌كرنا هه‌مى فايلێت

ده‌نگ و ره‌نگ


كيبوردێ كوردى

كیبوردێ كوردی

ژبو نڤێسینا لسەر ئەنترنێتێ

بپیتێن كوردی


ئاماده‌بویێن دمالپه‌ریدا

ئاماده‌بویێن نوكه‌ دمالپه‌ری دا

4 )

مێڤانن


سه‌ره‌دانێن مالپه‌ری

هژمارا سه‌ره‌دانێن مالپه‌رێ ژلایێ مێڤانان ڤه‌

ئه‌ڤرو65
دوهی170
سه‌رجه‌م668561


Copyright © meerg.com 2009 - 2010
All rights reserved
Designed And Programmed By DuhokTimes Company